De aanleiding

Goed reken- en wiskundeonderwijs vormt, samen met goed leesonderwijs, de basis voor de kansen van kinderen in het onderwijs en in de samenleving.
Bezorgdheid over de rekenvaardigheid van kinderen heeft de laatste jaren geleid tot een publieke discussie over het rekenonderwijs in ons land. Daarin stonden de aanhangers van de ‘traditionele’ en de ‘realistische’ rekendidactiek tegenover elkaar. Aanleiding hiervoor was dat de rekenvaardigheid van de Nederlandse leerlingen niet tot tevredenheid stemt, zowel in nationaal als internationaal perspectief. Nu zijn er geen harde onderzoeksresultaten die de claims van enige partij in de discussie over traditioneel versus realistisch rekenen op overtuigende wijze ondersteunen [1].

Deze wat teleurstellende hoofdconclusie betekent niet dat er in het geheel niets te zeggen is over de relatie tussen rekendidactiek en rekenvaardigheid.
In het rekenonderwijs zijn er wel degelijk aanknopingspunten te vinden die direct effect hebben op de kwaliteit van het rekenen in de basisschool. Daarover straks meer. Daarom heeft staatssecretaris Dijksma met het primair onderwijs een kwaliteitsagenda PO opgesteld waarin de focus ligt op het verbeteren van taal/lezen en rekenen/wiskunde.

 Het rekenverbetertraject is gericht op het meetbaar verbeteren van de rekenprestaties van leerlingen op rekenzwakke én goed presterende scholen.Er is geld beschikbaar gesteld voor extra taal/lees- en rekenverbetertrajecten. De school moet zelf eenzelfde bedrag investeren om het verder te bekostigen.

Hoe verbeter je de rekenkwaliteit?

Aanknopingspunten die direct effect hebben op de kwaliteit van het rekenen in de basisschool zijn:

• investeer in leerkrachtvaardigheden
• besteed meer tijd op het rooster voor rekenen
• zwakke rekenaars hebben dagelijks extra instructie en oefening nodig in een kleine groep.
• Alle kinderen doen mee met de groepsinstructie

Uitgangspunten: 

• geen individuele leerlijnen (indien niet mogelijk zo laat mogelijk)
• niet vertraagd door de methode
• zwakke rekenaars langdurig zelfstandig laten werken is uit den boze
• zwakke rekenaars niet langdurig achter de computer
• start elke rekenles met een automatiseringsoefening van vijf tot tien minuten (ook in de bovenbouw aandacht voor het onderhouden van het optellen en aftrekken tot 20, tot 100 en de tafels van vermenigvuldiging)
• Stel doelen en toets of leerlingen de doelen halen
  Bespreek de rekenresultaten met de intern begeleider, schoolleider en met collega’s om er zelf van te leren.
  Wat zeggen deze resultaten over het rekenonderwijs dat ik heb gegeven?

Concreet voor de Pelikaan

Wij worden begeleid door onderwijsbegeleidingsdienst Fenom. Naast studie(mid)dagen heeft iedere leerkracht inmiddels ook al 2 rondes klassenbezoeken gehad.
Daarin werken we aan het verbeteren van onze instructievaardigheden zowel de algemene instructie als de instructie voor de zwakke maar ook betere rekenaar. Om dit concreet te maken leren we doelgericht te werken. Met elkaar hebben we de kerndoelen van het rekenonderwijs onder de loep genomen en naast de leerlijnen in de methode en de Cito-toetsen gelegd. Op lesniveau houdt dat voor de bovenbouw bijvoorbeeld in dat we met de kinderen aan het begin van het blok al kijken wat we aan het eind van het blok moeten kunnen. Door een soort van instaptoets weten de leerkrachten en de kinderen wat er nog moeilijk gevonden wordt. Aan deze kinderen wordt in deze periode voor de diverse onderdelen extra of verlengde instructie aangeboden. Dit wordt gepland in een differentiatieplan voor de komende weken.

 Natuurlijk betekent dit dat er ook tijd moet worden vrijgemaakt om deze instructie te bieden, daarin spelen de klassenregels een belangrijke rol. Door de school zijn de afspraken rondom het zelfstandig werken opgefrist (GIP) en opnieuw op hoofdlijnen vastgelegd voor de onder- en bovenbouw (denk aan het b.v. stoplicht en de plek van instructie). Zo kan een leerkracht 2 a 3 blokken van 10 minuten plannen waartussen een hulprondje gelopen wordt. Kinderen geven b.v. aan dat ze een vraag hebben door hun blokje neer te leggen met het vraagteken naar boven. In zo’n blok kan dan extra of verlengde instructie geboden worden. Zo komen alle aanknopingspunten die wetenschappelijk zijn onderbouwd ook concreet terug in onze rekenlessen.

 In komende studiemiddagen zullen we ook verder de diepte ingaan; waar liggen de knelpunten in het rekenonderwijs; hoe loopt de doorgaande lijn door de groepen heen. Hoe interpreteer ik de Citogegevens en wat kan ik er vervolgens aan doen? Wat doe ik met de betere leerlingen etc.

 Kortom een boeiend traject waarin we heel praktisch bezig zijn. We houden u op de hoogte voor het vervolg ervan. Kijkt u ook gerust eens op de website www.rekenpilots.nl

Klik voor presentaties van rekenpilots in groep 1, groep 3a, groep 4 (juf Aly), groep 4 (juf Agnes), groep 5, groep 6 en groep 7.

[1] www.knaw.nl/publicaties/pdf/20091080.pdf